ΤΟ ΕΞΩΚΚΛΗΣΙ ΤΟΥ ΠΡΟΦΗΤΗ ΗΛΙΑ,ΓΑΡΔΙΚΙΟΥ

(Γεωργίου Στ. Φύσκιλη, Φιλολόγου-Πτ.Θ)

«Ζήλω ουρανίω πυρποληθείς, φλέγεις την απάτην, ως πυρίπνους και ζηλωτής, όθεν ανυψώθης, εν άρματι πυρίνω ώ Ηλιού Προφήτα, προς βίον άφθαρτον»(Μεγαλυνάριο).

  Βορειοανατολικά της Μονής Γαρδικίου, στην προέκταση του παλιού δρόμου που οδηγεί στο  πάνω χωριό (Άνω Άμφεια), στριμωγμένο σε μια μικρή γωνιά του κατάφυτου από στακτοπράσινες ελιές λόφου, πετρόκτιστο, αλλά δυστυχώς, σοβατισμένο, κατά τη συνήθεια των τελευταίων χρόνων, στέκει ταπεινό και απέριττο το μικρό  εξωκκλήσι του προφήτη Ηλία.

ΤΟ ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙΟ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΓΑΡΔΙΚΙΟΥ

Α.ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΥ

      Πρόκειται για αρχαίο ναΰδριο που βρίσκεται δύο χιλιόμετρα περίπου νοτίως της μονής Γαρδικίου, στη δεξιά όχθη της κοίτης του χειμάρρου της Θουρίας, που φέρει το όνομα «Ξερίλας». Είναι κτισμένο  μέσα σε  σπηλιά, στην κοψιά πελώριου φυσικού βράχου, τμήμα του οποίου είναι και η λίθινη οροφή του. Τιμάται επ’ ονόματι των Αγίων και θαυματουργών Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού.

      Σύμφωνα με δύο Πατριαρχικά σιγίλια, στο περιεχόμενο των οποίων θα αναφερθούμε στη συνέχεια, το ναΰδριο αυτό υπήρξε μετοχικό παρεκκλήσιο της Ιεράς Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής Μαρδακίου, η οποία, ήδη από το 1501, ήταν μετόχι της Ιεράς Μονής Βελανιδιάς. Κατά το έτος 1895, η Μονή Μαρδακίου είχε ενωθεί με την, από πολλά χρόνια, διαλυμένη Μονή Γαρδικίου, για την οποία κάναμε λόγο προηγουμένως.

Β. Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ

  Όπως εύκολα μπορεί να διαπιστώσει ο επισκέπτης-προσκυνητής, ο κατασκευαστής του ναϋδρίου, φιλοδοξώντας να διευθετήσει κατά τρόπο λειτουργικό τον εσωτερικό του χώρο, προσάρμοσε το ευκτήριο στο σχήμα του ανοίγματος του φυσικού βράχου.